Mikrokontynent

Mikrokontynent Zelandia, obecnie w większości zanurzony pod wodami Pacyfiku.

Mikrokontynent Jan Mayen i otaczające ryfty.

Mikrokontynent - fragment skorupy kontynentalnej, czy też szerzej - kontynentalnej litosfery, oddzielony od większych kontynentów i nie leżący w obrębie szelfu kontynentalnego. Nie ma fizycznego rozgraniczenia między tym, co nazywamy kontynentem, a co mikrokontynentem, za mikrokontynenty uważa się te wszystkie lądy, które spełniają powyższą definicję i mają powierzchnię mniejszą niż Australia. Nie są nimi wyspy powstałe nad plamami gorąca, jak Islandia i Hawaje.

Czasem stosowana jest także definicja, określająca tym mianem każdy fragment litosfery zbudowany w dużym stopniu z granitów, jak kontynent, także wyspy takie jak Nowa Gwinea, geologicznie będąca częścią kontynentu australijskiego.

Wiele takich fragmentów powstało wskutek oderwania od większej masy lądowej - kontynentu lub superkontynentu. W wyniku rozpadu Gondwany utworzyły się dzisiejsze kontynenty półkuli południowej, oraz kilka mikrokontynentów:

• subkontynent indyjski, który był połączony z Afryką i Australią, a w okresie od 90 do 50 mln lat temu stanowił odrębny ląd, obecnie zaś jest częścią Azji,
• Madagaskar, który oddzielił się od Afryki wraz z Indiami,
• część podwodnego Wyniesienia Kergueleńskiego, pokryta później wylewami lawy; jego największą wynurzoną część stanowią Wyspy Kerguelena,
• Seszele,
• tzw. Zelandia, której wynurzonymi dziś częściami są Nowa Zelandia i Nowa Kaledonia,
• oraz przypuszczalnie niektóre spośród Małych Wysp Sundajskich, w szczególności Timor i Sumba.

Innymi istniejącymi współcześnie mirokontynentami są:

• Grzbiet Jan Mayen, który odzielił się od Grenlandii. Sama Grenlandia stanowi część kratonu północnoamerykańskiego,
• Wielkie Antyle: Kuba, Haiti, Jamajka i Portoryko.

Przypisy

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons.